1a-plaggenhut
1b-mensenwerken
1c-oudstegeschiedenis
1d_riddermetkaart

De zandrug waarop Alkmaar is gebouwd, is een vroege duinrug van ongeveer 4000 jaar oud. Niet dat er in 3000 voor Christus al mensen woonden in deze streek. De vroegste vondsten in onze stad van menselijke bewoning stammen uit de Bronstijd (2100-800 v.Chr). Aan de oostkant van de Grote Kerk ontstond rond 900 de eerste nederzetting, Allecmere genoemd, die uiteindelijk zou uitgroeien tot de middeleeuwse stad Alkmaar. De grote archeologische opgraving van 2010 op de Paardenmarkt bracht tal van laat-middeleeuwse graven aan het licht, vooral van de strijd tegen de Spanjaarden in 1573. Men vermoedt, dat er enkele tientallen gesneuvelde geuzen werden begraven. Op de Paardenmarkt zijn de vondsten aangegeven met een speciale steensoort. Borden met uitleg en foto’s vertellen het verhaal van dit bijzondere historierijke plein. Ook een graf uit de IJzertijd werd er ontdekt, van kort voor of na het begin van de jaartelling. In het stuifzand was het silhouet te zien van een op zijn zij gelegen persoon, met opgetrokken knieën. Bekend is, dat mensen in de IJzertijd zo begraven werden. De nederzetting ontwikkelde zich aan de oostkant van een landinwaarts  gelegen duinrug, achter de kerkterp, waarop de voorlopers van de Grote Kerk werden gebouwd. Wellicht in dubbel opzicht het meest veilige plekje van de nabije omgeving: net wat hoger en dan ook nog naast een vroom bedehuis. Van hieruit liepen oude zandwegen over de zandwallen naar de volgende nederzettingen: Heiloo in het zuiden, St. Pancras en Oudorp naar het noordoosten.  Naar het westen waren jongere duinen , het strand en uiteindelijk de zee, die regelmatig voor gevaar zorgde met vloedgolven tot diep in het land. Naar het oosten was een moerassig gebied met veel water, dat uiteindelijk uitkwam op de Zuiderzee. De mooiste archeologische vondsten zijn te zien in het Stadskantoor in een grote vitrinekast. De archeologen van de stad hebben hun kantoor en werkplaats op de Bergerweg 1.   

(Oudste geschiedenis; Paardenmarkt-opgravingen;  Zandwallen, kerkterp en zandwegen; Archeologische vondsten)